Стихи на белорусском для школьников

Сняжынкі

Закружыліся

Сняжынкі

Нізка-нізка

Над зямлёй.

Ціха лётаюць

Пушынкі

Незлічонай

Чарадой.

Быццам тыя

Матылёчкі,

Весяляцца

Нездарма —

Адамкнула

Ўсе замочкі

Ў небе ім

Сама зіма.

Першыя сняжынкі

Лётаюць, сыплюцца

Зоркі-сняжынкі —

Белыя, лёгкія,

Быццам пушынкі.

Роўна так сцелюцца

Ў вёсцы і ў полі,

Круцяцца, кружацца

Ціха, паволі.

Лётаюць, сыплюцца

Снежныя зоркі…

Будзем на саначках

Ездзіць мы з горкі.

У чаканні зімы

Шэрае неба хмары гайдае

Сумную песню вецер спявае

Рэдка знянацку з-за небасхілу

Выгляне сонца пужліва

Сум і маркота,холад і дожд

Стукае сэрца тужліва

Лісьце зчарнела,травы пажоўклі

Стог адзінокі ў полі стаіць

Песні птушыныя ў лесе замоўклі

Клін запаздалы ляціць

Дзесьці знікае ў малочным тумане

Быццам ляцеў і няма

Хутка знямелую землю накрые

Белаю коўдрай зіма.

Вядзьмарка-бура.

Вядзьмарка-бура, што скавычаш?

Клубуеш разам з завірухай...

Ты нагадала сваркі звычай

Былой нявесткі са свякрухай.

Брасчыш і б'еш па шыбах голлем

То імітуеш плач, то рогат,

Віхурай хвошчаш завуголле,

Рыпіш падмёрзлаю падлогай.

Спакою не даеш нікому -

Зламала плот, сарвала брамку,

Штурмуеш зараз сцены дому

І стукаціш у дзверы клямкай.

Ляці, раз'юшаная, ў поле!

І там удосталь наравешся,

Ты, як і ўсе мы, любіш волю.

З двара, як з клеткі, у поле рвешся.

На ранку стомішся, прыціхнеш,

Заснеш салодкім сном у снезе.

І толькі злОманая вішня

Прытулак знойдзе свой на бэзе.

ЗIМА

Зiма! я зноу законнiк твой;

Перамагла i лiстапад...

Душы маёй зiхоткi сад -

Завей, крыштальнасць паласы!..

А шыбы лепяць каласы.

I акiян, i рыфыскал.

I дальнабачны генерал,

Быццам, пад ветразем стаiць...

Я прадчуваю: там рыпiць.

На хмарах юнга ледзяны.

Нiжэй, дзе хвалi, бляск шкляны.

На берагах натоуп грукоча.

I сонца прагне, волi хоча.

Дзяцей, шчаслiвых, цешаць вочы

На ссечаным шурпатым шкле!..

Зiма! Але прыгоды мне:

Навек не будзем мы з табой,

I не цiкуецца журбой,

Не прыгарнецца i жальбой,

Што асыпаецца як бель...

Вяслуе файны карабель!

Таемны, казачны, зiмовы?

У падарунак адмысловы.

Каб не стрыножылася кроу,

Сярод пранiзлiвых бароу.

Зiма! на зоркi цi зару,

Дыхну - i шкельца узару!.

Зімовы дзень

Зімовы дзень. Скупою меркай

Жыццё адлічвае хвіліны.

Глядзіцца ў цьмянае люстэрка

Замерзлай лужы — куст шыпшыны.

А свет такі надзіва белы,

Бы чысціня адна на свеце.

Самотна дрэмле сад згалелы,

На плот паклаўшы рукі-вецце.

Іду. I ў цішы крок нямее.

Чуцён скрып снегу пад нагамі.

Цалуе рукі, твар — завея,

Чароўнай ласкай, дзівам-снамі.

Зімовая ноч

Каля зоркі зорка

Ўніз глядзіць, мігціць;

Каля горкі горка

Снегам зіхаціць.

На гасцінцы скрогат,

На прысадах інь,

Чутна воўчы рогат...

Глуш, дзе вокам кінь.

Цягнецца каняжка,

Сані – за канём;

Янка пад сярмяжкай

На санях клубком.

Сіверна, марозна,

Забірае дрож,

Пырхае трывожна,

Толькі жыў гнядош.

Неба залаціцца,

Пад санямі шум;

Многа Янцы сніцца

Ў гэту ночку дум...

Аб спакойнай вёсцы,

Аб кутку сваім,

Аб вясне, аб сонцы,

Аб жыцці другім.

Міла ў думках брэдзе,

Цешыцца праз сон,

Але ці даедзе?

Ці даедзе ён?..

Зімовы настрой

Ціха-ціха снег лажыцца

На палі і на лужок.

І пяшчотны сон мне сніцца –

Ціхі, белы, як сняжок.

Завіруха завывае,

Свішча вецер за акном.

Сум трывожны набягае,

Студзіць душу халадком.

Так трашчыць мароз рыпучы,

Што на небе месяц змерз,

Але цёпла каля печы

Слухаць мне паленаў трэск.

А як сонейка засвеціць,

Заіскрыцца ўсё вакол.

Прыгажэй няма на свеце

Зімніх казачных дзянькоў.

Завіруха

Завіруха, завіруха

Закружыла над зямлёю.

Над табой і нада мною

Танец злых і добрых духаў.

Зніклі фарбы, зніклі гукі –

Уладарыць завіруха.

І са страсцю, і са скрухай

Зачаруе сваім рухам.

І адкуль ў ёй столькі сілы?

І адкуль ў ёй столькі страсці?

Не згубіцца б нам, мой мілы!

У завею не прапасці…

У віхурным карагодзе

Разлучыць нас хоча вецер,

І шукае ён нагоды…

Завіруха ў белым свеце!

Пралятаюць, пралятаюць

Над зямлёю завірухі.

Над табой і нада мною

Танец злых і добрых духаў.

Замяло снягамі сад

Замяло снягамі сад,-

Летнія заранкі,-

Дзе з узыходам ружы ў рад

Ткалі нам світанкі...

Ўспамінай свой кожны крок, -

Ранішні, вячэрні, -

Як чапаў за сэрца ток

Салаўінай песні.

Кветкі ты ў далонь збяры,

Што пад снегам мерзнуць,

У іх ёсць я, твае сябры,

Ўсе абрысаў зорных.

Каханай

За што люблю

Халодную зіму?

Шукаць нядоўга

Трэба мне адказ.

Люблю за першы,

Белы, мокры сьнег,

За нейкую

Узьнёслую ўрачыстасьць.

Люблю за моцны,

Што кусае шчокі,

Мароз, які братае берагі

Дняпра старога,

Што пабачыў многа

За век свой

Нялёгкі і даўгі.

Люблю за дзень,

Марозны, сонечны,

Калі навокал

Ўся прырода зіхаціць

Такою прыгажосьцю

Непадробнаю,

Нібыта толькі раз

Гэта ў жыцьці.

Люблю зіму я

За мяцелі, завірухі,

Сумёты намятаючыя ўраз,

І за зімовы лес,

Што лапамі ялінак

Зычліва

Вітае кожны раз.

Люблю за Новы год,

За ёлку ў хаце,

Якую

Раней ставіла мне маці.

Ну, а яшчэ

Люблю зіму за тое,

Што ты на сьвет

Зьявілася зімою.

Зорка

На легкай вопратцы заснулi срэбрам кроплi

самотнага зiмовага дажджу.

а мы з табою доуга так чакалi

марозную i белую зiму.

Чакалi кветак намалеваных на вокнах,

узорных выцiнкаў на тонкiм шкле ракi,

блiскучых снежных завушнiц на дрэвах.

А сення - глянь вакол стаiць туман якi!

Надвор`е ў гульню гуляе з намi,

ды i сапраўды, нам не зразумець,

чаму такiмi цемнымi начамi

не можам зоркi ў небе разглядзець.

Ты скажаш: "Хмары неба засланiлi".

Я адкажу: "Глядзi сюды, блiжэй.

Тут на зямлi, з табою побач, мiлы,

тут зоркi, што нябёсных даражэй."

***

Маўчыць зімовая прастора.

Імкнецца з ветрам снегапад.

I снежань смуткам і дакорам

сусвету засыпае сад.

Куды ж імкнецеся, сняжыны?

Куды вы клічаце душу?

Згаліла восень скрозь галіны

і прагу летнюю маю.

Куды імкнешся лёс? Дарэмна...

Куды завеш мяне ізноў?

Цяпер я стаў нібыта дрэва

на межах выпадкаў і сноў.

***

Мерзлы месяц з-за гор васількамі

Перасыпаў азёрную сінь.

Стыне ўсё...

Ледзянымі сярпамі

Выйшла восень рабіну касіць.

Тоўпы зор снегавым пералівам

Разматалі ў палях павады.

Быццам коні з намыленай грывай

У пацемках застылі сады.

Хтосьці там, у шырокім прыволлі,

Дзе узмежкі гараць серабром,

Заспяваў пра шырокае поле,

Засвістаў ледзяным салаўём.

Эх, як рвецца душа у прасторы!

Штосьці хочацца вечна кахаць,

і дзіцячае радасці зоры

Ў ледзяных перазвонах збіраць.

Мерзлы месяц з-за гор васількамі

Перасыпаў азёрную сінь.

Стыне ўсё...

Ледзянымі сярпамі

Выйшла восень рабіну касіць.

***

Неба снегам зямлю кранае

Дзе мiж iмi мяжа – не пайму

Ў якi бок мне iсцi – не знаю

Свае думкi адкрыць каму

Што на сэрцы ляжала снегам

Што было у жыццi маiм -

Распавёў бы зямлi i небу

Ды баюсь – не цiкава iм

Ну дык што ж – шкадаваць не буду

Я забуду пра ўсё, калi

Такiм белым i чыстым цудам

Снег ад неба ляцiць да зямлi

Аб’яднаў снег зямлю i неба

Ды не здолеў з’яднаць людзей

Ад жыцця нам ўсё болей трэба

Ды не бачым, што снег iдзе

Толькi часам, узгадаўшы нешта

Адышоўшы ад мiтуснi

Пад завеi i песнi снежня

Мы дзiцячыя казкi снiм

Першы дзень зімы

Прыбеглі

Раніцай з хаты

У снежкі гуляць

Зайчаняты…

Сядзела варона,

Глядзела здзіўлёна:

“Малым непаседам

І снежка за цацку…”

Ёй стукнула снежка

Між крылаў знянацку…

Глядзяць малышы

На старую –

Яна ж нізашто

Не даруе!..

А тая варона старая

З усмешкай на іх пазірае:

Хацела ўзлавацца,

Ды злосці няма –

Першы дзянёчак

У лесе зіма.

***

Першы снег.

Лупцуе вецер дрэвы мокрай пугай,

Схінае голле кволае да долу,

Брыдуць аблокі ў небе шэрым цугам

І мітусьня сняжынак… Нібы пчолы…

То першы снег над горадам балюе,

Нячутна дакранацца да шыбаў,

Як быццам бы мастак зіму малюе,

Забельваючы восеньскія хібы…

Сядзіць на правадах маркотны голуб

І людзі недзе сунуцца паволі,

А вуліца, як вены доўгі жолаб,

Удалечыні сціскаецца ад болю…

У перспектыве рысачкаю тонкай

Схаваецца за змрочным гарызонтам,

Бо час ужо загортвае старонку

Гушчэе снег і валіць белым фронтам.

Прыйшла адліга.

На пляцоўцы снегавік

Учора быў, сягодня знік...

"Дзе ты? Дзе ты?" - кліча Вера.

"Прынясла табе цукерак".

Але ціха ў двары -

Толькі морква на вядры,

Дзве галіны, два вуглі.

У Веры слёзы пацяклі.

Гэта дожджык замест снегу

Па шчаках яе забегаў

І сказаў: " Прыйшла адліга,

Бо мароз стаміўся крыху

І пайшоў адпачываць.

Хай паспіць дзянёчкаў пяць,

А як толькі адпачне,

Зноў марозіць усё пачне.

Узмахне чароўным кіем,

Снегам беленькім накрые.

Будзе стужа ў двары,

Снегавік і снегіры

Зноўку вернуцца з завеяй -

Вось такая Зімка-фея.

Дожджык выслухала Вера

І дала яму цукерак.

Радасць

Радасць — "малінаўжэле"йны світанак зімовы!

Радасць — лімонны айс-крым на застылым безэ!

Ра дасць — і зноўку іскрыцца — шторанак найнова —

белы абрус у сцяжочках — сцяжын бірузе.

Радасць — рука у руцэ і абапал — нікога.

Толькі сінічкі "рабінавы штрудзель" клююць.

Радасць — такая, што цягне звярнуцца да Бога —

шэптам падзякваць і выдыхнуць: "Шчасцейка, будзь!"

Радасць — гулянне у снежкі да стану "марожкі".

Радасць — вясёлы (удрызг?) снегавік ва двары.

Радасць — катанне з гары. Дастаткова і дошкі,

каб над зямлёй зазвінеў буйнай радасці крык.

Радасць — каралавых дрэў песнапенні-харалы.

крокаў рыпенне — тваім гучна ўтораць мае.

Бач, як узімку зямелька красой узыграла?!

Сенажаці і полі аснежаны,

Рэкі высланы гладкім памостам.

Воўк з гушчару дарогай няезджанай

Бяжыць к вёсцы няпрошаным госцем.

Сенажаці і полі аснежаны...

Лес у шлюбным адзенні, а хмурыцца,

Не вітае ён песнямі рання...

А у вёсках завеяны вуліцы,

Ў мяккіх гурбах купаюцца сані.

Сівалапы гуляе пад вокнамі,

Пазірае хаціне у вочы,

Толькі ў поўдзень часамі замоўкне ён,

А як вечар - у шыбы стукоча.

Дзеці пальцамі шыбы з узорамі

Размалёўваюць, тулячы плечы.

Згорнуць ў жменю сняжыначкі-зоры

І бягуць пасмактаць у запеччы.

Ноччу печ заспявае ім комінам,

Сон салодкі ў пасцелі ім сніцца,

Што ў садку яны з крыкам і гоманам

На сіле ловяць гуртам сініцу.

У небе стынь...

У небе стынь,у аблогах імшары,

Сцяўся звонку задумлівы шлях.

Рассыпае зіма свае чары

Па зямлі ў яе на вачах.

Шпарка крочыць па соннай дарозе,

Завірух шматгалоссе нясе.

Разам з ей у распісаным возе

Дзед сівы маразамі трасе.

Пэндзлем водзіць па шыбах узоры,

Не шкадуючы фарбаў сваіх,

Ліхтаром свеціць месяцазорным

Па начах аж да самай зары.З

Карагод бесклапотных сняжынак

Невясомы паклон аддае,

Пакарыўшы зямныя вяршыні

І спусціўшыся ў рукі мае.

І не трэба ніякай парады,

Бо зіма-усяго толькі госць.

А гасцям жа заўседы мы рады.

Сустракайце,пакінуўшы злосць.